De ervaring van Jasper: flora- en faunaonderzoek

In 2022 legden de twee VvE’s de eerste plannen op tafel om de twee appartementencomplexen te verduurzamen. De complexen zijn tegelijk gebouwd in 1973. Er zijn diverse zichtbare verbeteringen denkbaar.

De wens

Jasper: "De verf bladdert af, onder andere van de galerijen aan de buitenkant. Ook moeten de kozijnen vervangen worden. Maar daarnaast staan er enkele onzichtbare verbeteringen op stapel. Zo willen de bewoners onder meer een fikse energiebesparing bewerkstelligen. Daarom is er onderzocht of de gevels van het complex nog wel up-to-date zijn."

Buitengevel én het dak vervangen

"Na het controleren van de muurankers in de gevels kwam er uit het onderzoeksrapport naar voren dat het beter was om de volledige buitengevel te vervangen. Om aanspraak te kunnen maken op de warmtefondslening van de overheid gaan we het dak ook isoleren. Die lening kunnen we uitsmeren over dertig jaar. Als we het dak niet meteen aanpakken, dan moeten we de lening binnen twintig jaar terugbetalen. Het is dus beter om het dak ook meteen aan te pakken. Dan ben je ongeveer evenveel geld kwijt. Dakisolatie en een nieuwe gevel kan ervoor zorgen dat we de energiekosten met driekwart verminderen.”

De start

Voordat de verbouwing van start kan gaan, is een flora- en faunaonderzoek nodig. Zo’n onderzoek laat zien of er beschermde dier- en plantensoorten aanwezig zijn. Een flora- en faunaonderzoek is verplicht.

“Het is erg belangrijk om rekening te houden met de natuurwetgeving", zegt Jasper. "Bouwwerkzaamheden kunnen invloed hebben op beschermde dieren en planten. Particulieren en VvE’s moeten dus zo’n onderzoek laten doen. Sterker: dat is vastgelegd in de Omgevingswet. Het niet uitvoeren van een flora- en faunaonderzoek kan leiden tot boetes, stilleggen van de werkzaamheden. En ook heel belangrijk: het kan een negatieve impact hebben op de natuur en de biodiversiteit. Daarom hebben de twee VvE’s uiteindelijk dus ingestemd met zo’n onderzoek.”

Een flora- en faunaonderzoek moeten particulieren of VvE’s zelf bekostigen. Sommige gemeenten hebben dat onderzoek voor de hele gemeente laten uitvoeren, zodat particulieren en VvE’s dit niet meer zelf hoeven te doen. Utrecht is daar een voorbeeld van.

Onderzoek naar vleermuizen

In Eindhoven is dat niet het geval. Een ecologisch onderzoeksinstituut uit Gemert voert dus een vleermuizenonderzoek uit bij de twee appartementencomplexen. In het voorjaar en in het najaar kijkt het instituut naar de vleermuizen die in de diverse kieren en ventilatiegleuven huizen.

Ecoloog Ivar van het instituut somt op wat er zoal onderzocht wordt: “Hoeveel vleermuizen zijn hier ongeveer actief? Waar zijn de uitvliegers te zien? Wat zijn hun vliegroutes? Waar zoeken ze eten? Waar zitten de nesten en welke soorten vleermuizen zijn het eigenlijk?”

De uitdaging

Het is voor te stellen dat het verduurzamen van twee VvE’s voor wat meer uitdagingen zorgt. "Er zijn inderdaad veel punten waar we rekening mee moeten houden", vertelt Jasper. "Dan wil je alle besluiten dus goed afpellen en afstemmen. De neuzen moeten dus dezelfde kant op. Bij een stemming over bepaalde onderwerpen zijn er vaste aspecten waaraan iedereen zich kan vasthouden."

Meerderheid van driekwart nodig

"Besluiten die gaan over normaal onderhoud, kunnen we nemen als ‘de helft + één’ het er mee eens is. Maar wanneer het gaat over het verduurzamen van het pand, hebben we een meerderheid nodig van driekwart van de stemmen. Dat laatste leek eerst best een opgave, maar uiteindelijk ging het merendeel hier ook mee akkoord. Bewoners vinden de werkzaamheden van de ecologen die daarbij moeten komen, gelukkig relevant.”

Het resultaat

De eerste twee onderzoeken zijn inmiddels afgerond. Ivar: “We hebben globaal de aantallen en soorten in kaart gebracht.”

Hoe dat in z’n werk gaat? De twee ecologen en de vijf deelnemende studenten omsingelden de twee appartementen als het ware. Zo had iedereen zicht op een ander deel van de gevel. Met een vleermuizendetector vingen ze signalen van vleermuizen op. Zo brachten ze alles precies in kaart. Die gegevens zijn vervolgens uitgewerkt in een rapport. In de herfst doen de onderzoekers nogmaals een vleermuizenonderzoek. Dan gebruiken ze warmtecamera’s.

Aan de hand van die resultaten, geven de ecologen adviezen over het plaatsen van tijdelijke nestkasten tijdens de verbouwing. Ivar: “Die tijdelijke nestkasten mogen maximaal 200 meter verwijderd zijn van de twee appartementencomplexen.” Zodra die verbouwing van start gaat, worden er plastic rondingen geplaatst over de diverse open isolatievoegen en andere kieren. “Die werken voor vleermuizen als een soort glijbaan. Ze kunnen naar buiten, maar niet meer naar binnen.”

Verduurzamen met een dikke plus

Daarnaast geeft de rapportage extra vleermuisvriendelijke tips voor de nieuwbouw van de nieuwe gevel. “Zo kun je stenen met inkepingen plaatsen tussen de gewone gemetselde stenen. Bijvoorbeeld een vleermuisentreesteen, een vleermuiswandsysteem of een vleermuisverblijf. Zo kan de vleermuis nog gemakkelijker een eigen nest maken tussen de binnen- en de buitenmuur van deze appartementen.” 

Uit alles blijkt: het verduurzamen van deze appartementencomplexen is in dit geval verduurzamen met een dikke plus. Voor de bewoners verbeteren het comfort en klimaat, mét oog voor de dieren en de natuur.

De eerste werkzaamheden van de verbouwing van deze twee appartementencomplexen in Eindhoven gaan ergens rond september 2027 van start.

Samenstelling VvE’s

Deze twee VvE’s bestaan uit 21 en 15 appartementen. De woningen zijn van particuliere eigenaren en vastgoedinvesteerders. De twee complexen hebben allebei een winkelstrip op de begane grond. Veel inwoners wonen hier al lange tijd. De 95-jarige mevrouw Jansen bijvoorbeeld woont er al sinds 1986. De 69-jarige meneer Van Dijk spant de kroon. Hij woont er al ruim veertig jaar met heel veel plezier.