Zo houd je je huis koel

Door klimaatverandering krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer en hete zomers. Hoe houd je je huis tijdens een warme zomer toch koel? De beste manier is zorgen dat de warmte niet binnenkomt.

'Hang op, doe dicht, lucht door!'

Komt er een hittegolf aan? Dit kun je meteen doen om het zo comfortabel mogelijk te houden: 'Hang op, doe dicht, lucht door!' 

• Hang op: een schaduwdoek (of oud laken) aan de buitenkant van je (dak)ramen. 
• Doe dicht: de zonwering, en alle ramen, deuren en gordijnen.
• Lucht door: zet ramen tegen elkaar open als het buiten koeler is dan binnen.

Maak een plan: hoe houd je de warmte buiten?

Neem ook grotere maatregelen om oververhitting van je huis te voorkomen. Deze verbeteringen in en rond je huis houden je woning koeler. Begin het liefst niet als het al bloedheet is, maar denk er eerder over na. Maak een langetermijnplan. Denk daarbij aan '4x eren':

1. Zon weren
2. Isoleren
3. Ventileren
4. Groen integreren

Zon weren

Als je je huis koel wilt houden tijdens een warme zomer, houd dan de zon zoveel mogelijk uit je huis. Dit doe je het beste door zonlicht niet direct op je ramen te laten schijnen. Zonwering aan de buitenkant werkt minstens twee keer zo goed als zonwering aan de binnenkant van het raam. Je kunt kiezen uit allerlei soorten buitenzonwering, bijvoorbeeld zonneschermen, screens, luiken of rolluiken. Een boom die op warme dagen schaduw op je raam werpt, werkt ook als zonwering.

Zonwering én hr++-glas: extra goed

De combinatie van hr++-glas met zonwering aan de buitenkant werkt erg goed. Die houdt wel zo’n 80 procent van de warmtestraling tegen. Heb je een raam op het zuiden waarin je hr++-glas wilt laten plaatsen? Combineer dat dan altijd met zonwering. Anders kan het juist erg warm worden in huis. Want warmte die eenmaal binnen is, raak je in een goed geïsoleerd huis ook minder snel kwijt.

Let op: Hangen er (rol)gordijnen, luxaflex of lamellen voor jouw raam met hr++-glas? Hang die dan minstens 5 centimeter van het raam af en sluit ze helemaal als de zon erop staat (dus niet half). Er bestaat anders een kleine kans dat het glas breekt door grote temperatuurverschillen.

Isoleren

Een goed geïsoleerd huis is prettig in de winter. Maar ook in de zomer heeft een goed geïsoleerd huis voordelen. Want dan houd je de warmte langer buiten de deur. Daardoor warmt je huis minder snel op. Zorg er wel voor dat zonlicht niet direct op je ramen valt en plaats zonwering. Houd ook je ramen en (tuin)deuren dicht. Zo voorkom je dat de warmte binnenkomt die er door je isolatie in de zomer slechter uit gaat.

Ga je binnenkort verbouwen of een nieuw huis kopen? Houd dan ook, naast geld voor isoleren, ook rekening met een bedrag voor zonwering. 

Ventileren als het koeler is

Is je huis toch opgewarmd? Lucht dan slim. Zet je ramen en binnendeuren wijd open wanneer de temperatuur buiten lager is dan binnen. Zo laat je het binnen lekker afkoelen. Rond zonsopkomst is het meestal het koelst.

Last van muggen? Met een hor voor de ramen houd je ze buiten. Zorg ook dat dieven je huis niet in kunnen door een geopend raam. In bovenraampjes kun je bijvoorbeeld een dwarsstang laten zetten. Er bestaan ook inbraakveilige ventilatieluiken.

Laat mechanische ventilatie of balansventilatie het werk doen

Heb jij in jouw huis mechanische ventilatie of balansventilatie? Die kun je slim gebruiken om je woning te koelen.

Mechanische ventilatie herken je aan de ventielen in het plafond van de keuken, de badkamer en de wc. Deze ventielen zorgen continu voor de afvoer van vuile lucht. Via ventilatieroosters in de ramen komt er verse lucht van buiten. Bij mechanische ventilatie houd je je huis koel door de roosters aan de zonkant te sluiten en aan de schaduwkant open te zetten. Zo haal je minder warme lucht in huis. Is het buiten koeler dan binnen? Zet dan de ventilatie extra hard.

Balansventilatie is ook een vorm van mechanische ventilatie. Hierbij zorgt de ventilator niet alleen voor de afvoer van lucht, maar ook voor de aanvoer van verse lucht. Meestal is er ook een warmteterugwinunit (wtw) in verwerkt. Die warmt de binnenkomende lucht op met de uitgaande lucht. Heb jij balansventilatie met wtw en is het buiten koeler dan binnen (’s nachts bijvoorbeeld)? Schakel dan de bypass in: de buitenlucht wordt dan niet opgewarmd voor hij naar binnen wordt geblazen. Schakel de bypass weer uit als het buiten warmer is dan binnen. Via de warmteterugwinning koelt de uitgaande lucht de binnenkomende lucht een beetje af. 

Bij balansventilatie met wtw kun je ook een luchtkoeler met waterverdamping laten inbouwen. Die koelt de lucht die naar buiten gaat af. De binnenkomende lucht stroomt langs de afgekoelde lucht en wordt zo ook afgekoeld. Dit proces heet adiabatische koeling. Deze manier van koelen gebruikt water. Maar het is veel zuiniger dan een airco. Zorg wel dat de bypass van het ventilatiesysteem uitstaat.

Groen integreren

Een groene tuin ziet er niet alleen mooi uit, hij heeft ook een functie. Want groen rondom, op of tegen je huis zorgt door schaduw en verdamping voor verkoeling. Zo blijft ook je tuin op warme dagen een fijne verblijfsplaats.

Maak van je gevel (buitenmuur) een groene gevel. Dat helpt om de omgeving van je huis koel te houden. Je kunt klimplanten tegen de muur op laten groeien via een eigen klimrek. Gevelgroen schermt de muur af. De muur wordt daardoor niet zo warm als een muur zonder groen. Groene gevels stralen daardoor minder warmte naar de omgeving uit. Een boom voor een raam houdt de warmte-instraling tegen. Zo zorgt de boom voor verkoeling in huis en voor schaduw in de tuin. Kies voor een bladverliezende boom of pergolabegroeiing. Dan geniet je in de zomer van schaduw. En in de winter laten de kale takken de zonnewarmte door. 

Heb jij een plat dak of een dak dat een beetje schuin loopt? Maak er een groen dak van met sedumplantjes of ander groen. Bij hevige regenbuien hebben de planten een voordeel. Ze nemen een deel van het regenwater op. Dat betekent dat je minder wateroverlast hebt. Wel zo handig, want extreme buien komen steeds vaker voor.

Heb je plannen voor een groen dak? Overleg eerst met een aannemer of constructeur. Vraag of het dak en de muren (de draagconstructie) stevig genoeg zijn. En kijk op de Groenesubsidiewijzer (opent in een nieuw venster) of er een subsidie beschikbaar is.

Slimme dakcombinaties

Als isolatie is een groen dak niet voldoende. Wil je de isolatie van jouw dak verbeteren? Kijk of je het kunt combineren met maken van een groen dak. Wil je deze combi nóg beter maken? Plaats dan ook een aantal zonnepanelen. Die passen goed bij een groen dak. Want omdat de plantjes verkoelend werken, is de opbrengst van zonnepanelen iets hoger.

Verkoelend wit

In de zon zitten in een wit T-shirt voelt een stuk koeler dan in een zwart T-shirt. Wit weerkaatst de warmte namelijk veel beter dan zwart. En zo werkt dat ook voor je huis. Zwarte dakbedekking weerkaatst maar zo’n 5 procent van de warmte. Witte dakbedekking weerkaatst wel 85 procent. In een wit huis kan de koelvraag tot zo’n 10 procent lager zijn dan in een huis met rode bakstenen en dakpannen. Wil jij een koeler huis? Dan helpen witte dakbedekking of witte kiezels op je platte dak. En heb of wil je zonnepanelen? Op een wit dak produceren die iets meer stroom dan op een zwart dak. Want een wit dak werkt verkoelend. Zonnepanelen op het dak zorgen ook voor schaduw. Daardoor komt op een deel van het dak geen direct zonlicht.

Liever een ventilator dan een airco

Heb je maatregelen genomen en is het toch nog steeds erg warm in huis? Dan kan een ventilator verkoeling brengen. Een ventilator verbruikt veel minder energie dan een airconditioner (wel 20 keer minder dan een mobiele airco). Bovendien zitten er koudemiddelen in airco’s. Dat zijn vaak sterke broeikasgassen. Als die vrijkomen, helpen ze mee aan klimaatverandering. Voor het klimaat is een ventilator dus een betere keuze dan een airco. Alles wat je wil weten over airco's lees je hier. 

Een airco samen met zonnepanelen: slim idee?

Het lijkt een slim plan: de zonnestroom van je zonnepanelen gebruiken voor een airco. Maar veel mensen zetten de airco pas 's avonds aan als de zon niet schijnt. 

Het is belangrijk om zuinig met stroom om te gaan. Voor de energietransitie is dat erg belangrijk. Een airco gebruikt veel stroom, zeker als je hem niet slim gebruikt. Een airco is ook een extra apparaat dat je moet kopen. Het moet dus ook worden gemaakt. Ook dat kost energie en grondstoffen. 

Als je je airco overdag aanzet in plaats van ’s avonds, kun je je zonnestroom gebruiken. En dan kun je ’s avonds (als er veel stroom wordt gebruikt) de druk op het stroomnet verminderen. Maar staat hij ’s avonds nog aan, dan verhoog je die druk juist. 

Sommige airco’s kunnen ook verwarmen. Zo gebruik je minder aardgas. Maar je hebt dan nog wel een apparaat nodig voor warm water. En in de winter wek je minder zonnestroom op. Houd daar dus rekening mee. 

Klimaatadaptatie en jouw woning

Behalve extreme hitte zijn ook droogte en meer neerslag gevolgen van klimaatverandering. Wil je weten hoe je je tuin op deze veranderingen kunt aanpassen? Lees dan meer over klimaatadaptatie (opent in een nieuw venster).

Meer weten over een koele woning?

Wil je meer weten over het koel houden van je woning? Kijk dan op de website van Milieu Centraal (opent in een nieuw venster).